تجربه برجام، دو جنگ تحمیلی و نقض تفاهم اسلامآباد توسط ایالات متحده، نگاه ایران به مذاکرات با آمریکا را تغییر داده و اکنون مسئله اصلی تهران، چگونگی تضمین اجرای تعهدات و جلوگیری از تکرار تجربههای گذشته است.
همانقدر که احتمال تشدید رویارویی در محاسبات سیاسی و رسانهای پررنگتر میشود، تلاش برای مهار آن نیز ابعاد گستردهتری پیدا میکند. میانجیگری معمولا زمانی شدت میگیرد که فاصله میان دیپلماسی و تقابل، بیش از هر زمان دیگری شکننده شده باشد.
احمد زیدآبادی گفت: به نظر میرسد دولت یا شخص رئیسجمهور درصدد است صدای موافقان تفاهمنامه اسلامآباد نیز در جامعه بلند شود، چراکه به اعتقاد من اکثریت ایرانیها نگاه مثبتی به این تفاهمنامه دارند، اما صدای مخالفان که اقلیت هستند، بسیار بلندتر شنیده میشود.
رئیس جمهور درباره تفاهم اسلام آباد گفت: در توافقی که انجام شده است، هیچ عزتی از میان نرفته است، بلکه آمریکا ملزم به تعهداتی بوده است که باید مرحلهبهمرحله پیش میرفت. در هیچ یک از بندهای تفاهمنامه اسلامآباد از اصول خود عقب ننشستهایم و تا جایی که از دستمان برمیآمد، تلاش کردیم تا از سربلندی ملت ایران بر اساس اصول حکمت، عزت و مصلحت دفاع کنیم.
دو منبع مطلع به آکسیوس گفتهاند مقامهای قطری همچنان تلاش خواهند کرد به مذاکرات میان تهران و واشنگتن کمک کنند، اما از ادامه مواضع دو طرف و نبود پیشرفت در گفتوگوها بهطور فزایندهای ناامید شدهاند.
مذاکرهکنندگان انتظار دارند که در روز دوشنبه یا سهشنبه، جلسات جداگانهای با آمریکا و ایران برگزار کنند. مذاکرات در نیویورک بر نسخهای اصلاحشده از آخرین پیشنهاد ایران متمرکز خواهد بود.
تریتا پارسی، تحلیلگر سیاسی نوشت: مداخله دیپلماتیک با رویکرد سنتی چین همخوانی ندارد؛ اما اگر دور سوم و ویرانگرتری از جنگ آمریکا و ایران رخ دهد، شرایط ممکن است تغییر کند.
گزارشهای رسانهای از تغییر محاسبات برخی کشورهای عربی حوزه خلیجفارس درباره ادامه جنگ و توافق احتمالی با تهران حکایت دارد. «والاستریتژورنال» در گزارشی مدعی شده تلاش میانجیها برای ازسرگیری مذاکرات با مقاومت برخی تولیدکنندگان بزرگ نفت منطقه مواجه شده است.
یک منبع مطلع از مذاکرات ایران و آمریکا ادعا کرده است که ایران تلاش دارد مذاکرات را بر موضوع تنگه هرمز و محاصره دریایی آمریکا متمرکز کند، در حالی که دولت دونالد ترامپ خواهان موافقت تهران با امتیازهایی در موضوع هستهای است.
تماسهای چندساعته اخیر با میانجیگری قطر، انتقال شروط ایران و ارائه طرح هفتروزه برای توقف خصومتها، رفع محاصره و سپس بازگشایی تنگه هرمز، بدون تردید یک تحول مهم در سطح دیپلماتیک طی هفتهها بنبست سیاسی است که بارقه امید کمرمقی را هم پدید آورده، اما «مهمبودن» یک تماس، با «ثمربخشبودن» آن تفاوت دارد.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، در حالی که آمریکا و ایران پس از ماهها درگیری همچنان در وضعیت تقابل قرار دارند، تلاش کرد روایت تهران از جنگ و مسیر احتمالی پایان آن را تشریح کند.